EXCLUSIEF. Het onderzoek dat niemand wil voeren: hoe politie al jaren vragen negeert rond ‘afpersing’ voor miljoenen euro’s door stad Mechelen

EXCLUSIEF. Het onderzoek dat niemand wil voeren: hoe politie al jaren vragen negeert rond 'afpersing' voor miljoenen euro's door stad Mechelen

Een gerechtelijk onderzoek dat al drie jaar aansleept, een onderzoeksrechter die boze brieven stuurt naar politie en parket, en een stad die stilletjes miljoenen euro's heeft opgehaald via verkeersboetes die wettelijk niet door de beugel konden. Dat is de harde kern van een dossier dat Mechelen tot diep in zijn bestuurlijke vezels raakt, en dat HLN deze week heeft blootgelegd. InMechelen.be nam de feiten grondig door en plaatst alles in zijn lokale context.

Verkeersboetes die zichzelf meer dan verdubbelden

Wie in de afgelopen jaren een lokale verkeersboete kreeg in Mechelen, werd niet alleen geconfronteerd met het officiële bedrag. Bovenop een GAS-boete van 53 euro stuurde de stad ook nog eens een rekening voor 56 euro aan zogenaamde administratieve kosten. In één klap was de originele boete daarmee meer dan verdubbeld. Volgens een burger die vorig jaar een strafklacht indiende, was daar echter geen enkele wettelijke grondslag voor. De stad Mechelen mocht die extra kosten schlicht en weg niet doorrekenen aan de burger. Niet bij hem, en al helemaal niet bij de duizenden andere Mechelaars die diezelfde administratieve toeslag ontvingen. Intussen blijkt dat deze werkwijze de stad minstens 3,1 miljoen euro heeft opgebracht, een bedrag dat verzameld werd over meerdere jaren en via het grote deurwaarderskantoor Modero werd geïnd.

Opvallend genoeg staat er in het juridische jargon een tamelijk zwaar woord voor wat de klager beschrijft: knevelarij. Dat is een historische maar nog steeds geldige term voor afpersing gepleegd door een openbaar ambtenaar. Het gaat om situaties waarbij mensen in dienst van de overheid doelbewust geld eisen van burgers voor kosten waarvoor geen rechtsgrond bestaat. Op dat misdrijf staan celstraffen tot vijf jaar en geldboetes die kunnen oplopen tot 50.000 euro. Het is niet niks, en precies daarom werd er in oktober 2023 een onderzoeksrechter aangesteld om de zaak grondig te onderzoeken.

Een onderzoek dat wordt afgeknepen

Wat HLN nu heeft blootgelegd, en wat bijzonder verontrustend is, gaat verder dan de praktijk zelf. Want het gerechtelijk onderzoek dat naar aanleiding van de strafklacht werd opgestart, loopt verre van vlot. Politie en parket van Mechelen zouden het onderzoek actief hebben afgeremd. Dat leidde tot expliciete frustratie bij de onderzoeksrechter, die zich in boze brieven heeft gewend tot de betrokken instanties. De teneur van die brieven was duidelijk: hier gaat het over zware beschuldigingen tegen openbare ambtenaren, en de vraag waarom niemand deze zaak ernstig neemt, blijft hangen in de lucht.

Ondertussen bevestigt het parket van Mechelen aan HLN dat het onderzoek inderdaad loopt, al wil het verder geen commentaar geven. Die bevestiging op zich is al veelzeggend, want ze maakt duidelijk dat dit geen geruchten of speculaties zijn. Er is een officieel dossier, er is een aangestelde onderzoeksrechter, en er zijn concrete verdenkingen die zwaar genoeg worden bevonden om gerechtelijk te onderzoeken. Toch verloopt de samenwerking tussen de onderzoeksrechter en de lokale gerechtelijke instanties allesbehalve soepel. Dat roept vragen op over onafhankelijkheid, politieke gevoeligheid en de bereidheid om een dossier dat de eigen stad treft, met de nodige strengheid te behandelen.

Burgemeester Bart Somers, die Mechelen al vele jaren leidt en nu de lijst Anders trekt, wordt in het dossier als betrokkene vermeld. Zijn kabinet heeft vooralsnog geen reactie gegeven op de specifieke vragen die inMechelen.be stelde. Tegelijk is het belangrijk om te benadrukken dat het bestaan van een gerechtelijk onderzoek geen schuld impliceert. Toch verdienen de feiten een helder en onbelemmerd juridisch traject.

Modero en een breder patroon

De zaak stopt niet bij de Mechelse stadsboetes. Kort nadat de eerste strafklacht werd ingediend, meldden zich ook twee armoedeorganisaties, één uit Brussel en één uit Antwerpen, met een gelijkaardige aanklacht. Deurwaarderskantoor Modero, dat als het grootste van België geldt en ook voor Mechelen werkte, zou dezelfde praktijk van onwettige kosten toepassen bij het innen van schulden voor openbare vervoersmaatschappijen en ziekenhuizen. Bovendien gaat het hier opnieuw om miljoenen euro's die via diezelfde constructie van burgers werden opgehaald. De aanklacht is identiek aan die in het Mechelse dossier: knevelarij.

Voor de gewone Mechelaar is de impact van dit alles heel concreet. Wie de voorbije jaren een lokale boete ontving en die extra 56 euro administratieve kost betaalde, kan zich terecht afvragen of dat geld rechtmatig werd geïnd. De vraag of er een vorm van terugbetaling of rechtsherstel mogelijk is, hangt af van wat het gerechtelijk onderzoek uiteindelijk zal vaststellen. Dat onderzoek moet nu, eindelijk, zonder verdere vertraging of politieke inmenging zijn werk kunnen doen.

De komende weken en maanden zal blijken of de gerechtelijke machine zich uit haar stroeve gang kan losmaken. De onderzoeksrechter heeft duidelijk gemaakt dat hij de zaak ernstig neemt. Het is nu aan politie, parket en alle betrokken instanties om dat signaal te beantwoorden met de daadkracht die zo'n dossier verdient.