Wie in Mechelen ooit zijn wagen fout parkeerde, te snel door een zone 30 reed of zijn vuilnis op de verkeerde plek dumpt, weet het maar al te goed: de gemeentelijke boete laat nooit lang op zich wachten. In 2024 leverden die sancties in heel Vlaanderen een recordbedrag op van ruim 177 miljoen euro, een verviervoudiging ten opzichte van vijf jaar geleden. Mechelen doet het daarin opvallend goed voor de eigen begroting, maar roept tegelijk ook vragen op over de balans tussen verkeersveiligheid en het vullen van de stadskas.
De cijfers zijn indrukwekkend. In heel Vlaanderen klokte de teller van gemeentelijke boetes, waarvan het overgrote deel GAS-boetes zijn, in 2024 af op 177,3 miljoen euro. Dat is maar liefst 52,8 miljoen euro meer dan het jaar voordien, en vergeleken met 2019 gaat het om een verviervoudiging van de totale opbrengst. De Gemeentelijke Administratieve Sancties bestrijken een breed terrein: van sluikstorten en nachtlawaai tot foutparkeren en lichte snelheidsovertredingen. Die laatste categorie kwam er in 2021 bij, wanneer Vlaamse steden en gemeenten voor het eerst zelf mochten optreden tegen wie tot twintig kilometer per uur te snel reed in een zone 30 of zone 50, en de inkomsten van die boetes ook zelf mochten houden. Dat besliste moment markeert meteen de aanzet van de forse stijging die de voorbije jaren volgde. Het gemiddelde per gemeente bedraagt zo'n 622.000 euro op jaarbasis, maar dat gemiddelde zegt weinig over de werkelijkheid op het terrein.
Toch moet je die absolute bedragen in perspectief plaatsen, want een grote stad trekt nu eenmaal meer verkeer en meer mensen aan dan een kleine landelijke gemeente. Wie eerlijker wil vergelijken, kijkt beter naar het boetebedrag per inwoner. En daar bedraagt het Vlaamse gemiddelde 22 euro per inwoner. Aan het ondereinde van het spectrum vind je gemeenten die in totaal welgeteld 58 euro ontvingen uit boetes, terwijl de grootste steden zoals Gent en Antwerpen tot 26,5 miljoen euro incasseerden.
Voor Mechelen zijn de cijfers opvallend te noemen. In 2024 ontving de stad 10.765.998 euro aan boete-inkomsten, wat neerkomt op 120,54 euro per inwoner. Ter vergelijking: in 2019 bedroeg dat bedrag nog 28,95 euro per inwoner, goed voor een totaal van 2.507.461 euro. In vijf jaar tijd is de boeteopbrengst per Mechelaar dus meer dan verviervoudigd. Bovendien vertegenwoordigen die boetes intussen 10 procent van de fiscale inkomsten van de stad, een aandeel dat ook nationaal gezien hoog ligt. In de meeste Vlaamse gemeenten blijft dat aandeel beperkt tot gemiddeld 2,6 procent, al zijn er uitschieters zoals Lo-Reninge met 32,6 procent en Wommelgem met 27,1 procent.
Belangrijk detail daarbij: die boetes worden niet uitsluitend bij Mechelse inwoners geïnd. Wie met de auto door Mechelen rijdt of er de regels aan zijn laars lapt, kan ook een sanctie krijgen ongeacht zijn woonplaats. Het bedrag per inwoner dient dus louter als maatstaf om gemeenten met elkaar te vergelijken, niet als bewijs dat elke Mechelaar gemiddeld 120 euro per jaar in de stadskas stort.
De vraag die steeds luider klinkt in het maatschappelijk debat is of al die flitspalen en trajectcontroles er werkelijk staan om het verkeer te vertragen en levens te redden, of toch in de eerste plaats om de gemeentekassen te spijzen. Critici wijzen op het explosieve groeitempo van de boeteopbrengsten als argument dat gemeenten de schijnwerpers eerder op makkelijk te beboeten situaties richten dan op de meest gevaarlijke verkeersknooppunten. Die kritiek weegt ook in Mechelen, waar de aanwezigheid van trajectcontroles en flitspalen de voorbije jaren aanzienlijk is uitgebreid.
Nathalie Debast, woordvoerder van de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten, nuanceert het beeld van de gevulde gemeentekas echter. "Tegenover die ontvangsten staan ook heel wat uitgaven om die hele GAS-werking uit te bouwen", benadrukt ze. Een gemeente die boetes int, investeert immers ook in personeel, technologie, administratieve opvolging en juridische ondersteuning. Bovendien zijn er in Vlaanderen nog altijd 95 gemeenten waar het boetegeld minder dan één euro per inwoner bedraagt, wat aantoont dat lang niet elke gemeente even actief inzet op handhaving.
Ondertussen blijft de discussie actueel over wat de juiste aanpak is. Tegelijk erkennen mobiliteitsexperts dat consistente handhaving wel degelijk gedragsverandering teweegbrengt bij automobilisten. De vraag is of Mechelen die balans goed bewaakt, en of de opbrengsten ook zichtbaar worden geherinvesteerd in veiligere straten, betere fietspaden en duurzame mobiliteitsoplossingen voor alle Mechelaars.
De verwachting is dat de boeteopbrengsten in de komende jaren niet zomaar zullen dalen, integendeel. Nieuwe technologieën maken automatische handhaving steeds efficiënter en goedkoper, en ook de digitalisering van het boeteproces verlaagt de drempel voor gemeenten om actief te handhaven. Voor Mechelen betekent dat allicht dat de druk op de bestuurders om transparant te communiceren over de besteding van die middelen zal toenemen. Bewoners willen weten of hun geld terugvloeit naar de verbetering van de leefbaarheid en verkeersveiligheid in hun buurt. De komende gemeenteraadszittingen zullen ongetwijfeld nieuwe discussies opleveren over dit thema. Volg het laatste nieuws over mobiliteit en verkeer in onze stad op inMechelen.be.
De ondergrondse parkeergarage in het station van Mechelen was niet de enige plek waar de jonge auto-inbreker vannacht toesloeg. Ook in het stadscentrum viseerde…
Op de E19 richting Antwerpen is er woensdagnamiddag ter hoogte van Mechelen-Zuid een ongeval gebeurd. De linkerrijstrook was er daardoor versperd, maar intussen…
De politie heeft in Mechelen een 21-jarige man opgepakt die afgelopen nacht in verschillende auto's inbrak. Die stonden geparkeerd in de ondergrondse parkeergar…