Onderzoek naar ‘illegale’ politietaken in Mechelen: jobstudenten moesten eigen naam uit pv’s wissen

Onderzoek naar 'illegale' politietaken in Mechelen: jobstudenten moesten eigen naam uit pv's wissen

Een opvallend en verontrustend verhaal komt naar buiten vanuit de Mechelse politiezone Rivierenland: jobstudenten, waaronder vermoedelijk ook minderjarigen, voerden taken uit die wettelijk voorbehouden zijn aan beëdigde politieambtenaren. Ze stelden processen-verbaal op, kregen toegang tot strikt vertrouwelijke politiedatabanken en moesten vervolgens hun eigen naam uit officiële documenten wissen. Het controleorgaan op de politionele informatie, kortweg het COC, is een formeel onderzoek gestart naar de praktijken binnen het korps.

Studenten op pad voor de politie

De politiezone Rivierenland is een van de grootste politiekorpsen van het land en omvat Mechelen, Willebroek, Bornem en Puurs-Sint-Amands. Het is het korps waaraan burgemeester Bart Somers van Mechelen als hoofd verbonden is. Al jarenlang zet de zone jobstudenten in voor eenvoudige administratieve ondersteuning, een op zich gangbare praktijk binnen vele organisaties. Maar bij de verkeersdienst in Mechelen bleek die samenwerking een heel andere dimensie te hebben aangenomen. Daar werden de jongeren stelselmatig ingezet om verkeersovertredingen vast te stellen, een taak die wettelijk uitsluitend toekomt aan mensen met een politiebevoegdheid.

Concreet stuurde de politiezone studenten de straat op, uitgerust met hun eigen gsm, om foto's te nemen van foutparkeerders. Dat klinkt misschien onschuldig, maar wat daarna volgde, is juridisch een stuk problematischer. De studenten stelden namelijk zelf de bijhorende processen-verbaal op, waarna het hoofd van de verkeersdienst die documenten voor akkoord aftekende. Bovendien spoorden de jongeren overtredingen ook op via het stedelijke cameranetwerk, een systeem dat uitsluitend toegankelijk is voor bevoegd politiepersoneel. Om de pv's te kunnen invoeren in de systemen, kregen de studenten rechtstreekse toegang tot databanken als ISLP, DIV en ANG, databanken die gelden als strikt vertrouwelijk en beschermd zijn door het beroepsgeheim.

Valsheid in geschrifte en schending van het beroepsgeheim

Wat de zaak nog ernstiger maakt, is dat de jobstudenten de opdracht kregen om hun eigen naam systematisch te verwijderen uit de processen-verbaal die zij zelf hadden opgesteld, en die naam te vervangen door die van een commissaris. Juristen zijn daarover duidelijk: dit is valsheid in geschrifte. Een officieel document dat een valse identiteit vermeldt als opsteller, is een vervalst document, en dat is strafbaar onder het Belgische strafrecht.

Tegelijk vormt de toegang tot de politiedatabanken een ernstige schending van de wetgeving op het politioneel informatiebeheer. Het gaat om systemen die persoonsgegevens bevatten van burgers, voertuigen en gerechtelijke dossiers. Wie zonder wettelijke grondslag toegang heeft tot die informatie, schendt niet alleen het beroepsgeheim maar ook de privacywetgeving. Advocaat-generaal Frank Schuermans, die tevens voorzitter is van het COC, bevestigde dat er een officieel onderzoek loopt naar de vastgestelde praktijken en sprak uitdrukkelijk van mogelijke strafrechtelijke inbreuken. Korpschef Yves Bogaerts werd door het controleorgaan formeel op de hoogte gesteld van de bevindingen.

"Dit soort praktijken ondermijnt het vertrouwen in de politie en in de rechtsstaat," zegt een juridisch expert die de zaak van nabij volgt. "Burgers die een boete ontvangen die opgesteld is door iemand zonder bevoegdheid, en met een valse naam in het document, kunnen terecht vragen stellen bij de geldigheid van die sancties."

Wat nu voor Mechelen en zijn inwoners?

Voor de Mechelaars heeft dit verhaal concrete gevolgen. Ondertussen werden de betrokken jobstudenten naar huis gestuurd, met behoud van hun vergoeding. Bronnen binnen de politiezone bevestigen bovendien dat de jongeren minstens tot na de zomer geen processen-verbaal meer mogen opstellen. Dat betekent in de praktijk dat de verkeersdienst tijdelijk op een andere manier haar werk zal moeten organiseren, wat mogelijk gevolgen heeft voor de handhaving van verkeersregels in de stad.

Opvallend is de terughoudende reactie van burgemeester Bart Somers, die als hoofd van het politiecollege eindverantwoordelijk is voor het korps. Hij beperkte zich tot een korte reactie, waarbij hij enkel verwees naar het korps zelf. Dat terughoudende antwoord roept vragen op bij oppositionsleden en bij inwoners die willen weten hoe dit jarenlang onder de radar kon blijven.

"Als bestuurder draag je verantwoordelijkheid voor wat er binnen jouw korps gebeurt," zegt een lokale politiek waarnemer. "De vraag is niet alleen hoe dit kon, maar ook wie wist wat en wanneer."

Een blik vooruit: onderzoek en gevolgen

Het COC-onderzoek is nog volop aan de gang en de volledige omvang van de praktijken is nog niet in kaart gebracht. Bovendien rijst de vraag of gelijkaardige situaties ook in andere gemeenten van de politiezone voorkwamen, of dat het specifiek om de Mechelse verkeersdienst gaat. Intussen loopt ook het risico dat burgers die een pv ontvingen dat door een student werd opgesteld, juridische stappen ondernemen om die boete aan te vechten.

De komende weken en maanden zal duidelijk worden welke gevolgen het onderzoek heeft voor de betrokken ambtenaren en voor de organisatie van de politiezone als geheel. Mechelen verdient een eerlijk antwoord op een simpele vraag: hoe kon dit zo lang onopgemerkt blijven, en wie draagt daarvoor de verantwoordelijkheid?