Schreven jobstudenten boetes uit? Controleorgaan onderzoekt ‘illegale’ taken bij politiezone Rivierenland in Mechelen

Schreven jobstudenten boetes uit? Controleorgaan onderzoekt 'illegale' taken bij politiezone Rivierenland in Mechelen

Een van de grootste politiekorpsen van België ligt onder vuur. Het controleorgaan op de politionele informatie, kortweg het COC, is een formeel onderzoek gestart naar de politiezone Rivierenland, het korps dat onder meer de stad Mechelen bedient. De aanleiding is ronduit alarmerend: jobstudenten, waaronder vermoedelijk zelfs minderjarigen, zouden systematisch taken hebben uitgevoerd die wettelijk voorbehouden zijn aan beëdigde politieambtenaren. Ze stelden processen-verbaal op, kregen toegang tot strikt vertrouwelijke politiedatabanken en werden de straat opgestuurd om verkeersovertreders in beeld te brengen met hun gsm. Juristen spreken ondertussen van mogelijke strafrechtelijke inbreuken, en het schandaal werpt een lange schaduw over het korps van Mechels burgemeester Bart Somers.

Studenten op straat met gsm voor parkeerboetes

Politiezone Rivierenland is niet zomaar een doorsnee korps. Het omvat vijf gemeenten, namelijk Mechelen, Willebroek, Bornem, Sint-Amands en Puurs, en behoort daarmee tot de grootste politiezones van het hele land. Al jaren worden er jobstudenten ingezet voor lichte administratieve ondersteuning, een gebruikelijke praktijk die op zich niet meteen wenkbrauwen doet fronsen. Toch ging de verkeersdienst in Mechelen volgens de onderzoeksbevindingen beduidend verder dan wat wettelijk is toegestaan.

Jongeren werden er systematisch op uitgestuurd om met hun persoonlijke smartphone foto's te maken van foutparkeerders en andere verkeersovertreders. Daarna stelden diezelfde studenten zelf de bijbehorende processen-verbaal op, waarna het hoofd van de verkeersdienst de documenten formeel aftekende. Opvallend is dat de jobstudenten hun eigen namen achteraf zorgvuldig uit de pv's moesten wissen en die vervangen door de naam van een commissaris. Juristen noemen dit met zoveel woorden valsheid in geschrifte, een zwaarwichtige kwalificatie die de ernst van de situatie onderstreept.

Bovendien bleef het niet bij het vaststellen van overtredingen op straat. De studenten opspoorden ook inbreuken via het stedelijk cameranetwerk van Mechelen, een systeem dat uitsluitend toegankelijk hoort te zijn voor bevoegde politiemensen. Omdat ze de opgestelde pv's ook zelf in de systemen moesten invoeren, verleende de politiezone hun rechtstreekse toegang tot een reeks strikt vertrouwelijke databanken zoals ISLP, DIV en ANG. Het gaat om kernsystemen van de Belgische politie die gevoelige persoonsgegevens bevatten en waarvoor een wettelijk kader geldt dat burgers uitdrukkelijk buitensluit.

Meerdere strafrechtelijke inbreuken op het spel

Het COC, het onafhankelijke controleorgaan dat toeziet op het correcte gebruik van politionele informatie, bevestigt dat er een actief onderzoek loopt. Advocaat-generaal Frank Schuermans, die het orgaan voorzit, spreekt van mogelijke strafrechtelijke inbreuken en laat verstaan dat de vastgestelde feiten ernstig worden genomen. Intussen werd ook korpschef Yves Bogaerts officieel in kennis gesteld van het lopende onderzoek, wat aangeeft dat de zaak het niveau van een interne aanmerking ver overstijgt.

Het vaststellen van verkeersovertredingen en het opmaken van processen-verbaal zijn taken die in België uitsluitend toekomen aan beëdigde politieambtenaren. Wie anderen daarvoor inschakelt, niet alleen studenten maar ook gewone burgers, handelt in strijd met de wet op het politieambt. Toch is het de toegang tot de vertrouwelijke databanken die juristen als bijzonder problematisch beschouwen. Het verlenen van die toegang aan personen die niet onder het politieberoepsgeheim vallen, schendt immers de wetgeving op het politioneel informatiebeheer op een manier die in principe strafrechtelijk vervolgd kan worden.

Bronnen binnen de Mechelse politie geven aan dat de betrokken jobstudenten inmiddels naar huis zijn gestuurd, weliswaar met behoud van hun vergoeding. Minstens tot na de zomer mogen ze geen processen-verbaal meer opstellen. Bij de politiezone Rivierenland was gisteren niemand bereikbaar voor een officiële reactie, wat de vragen bij Mechelaars en buurgemeenten voorlopig onbeantwoord laat.

Wat betekent dit voor Mechelen en de handhaving?

Voor de stad Mechelen roept de zaak pertinente vragen op over de rechtsgeldigheid van de uitgeschreven boetes. Als blijkt dat processen-verbaal werden opgesteld door personen die daartoe wettelijk niet bevoegd waren, rijst meteen de vraag of die pv's standhouden voor de rechter. Burgers die een boete ontvingen op basis van een dergelijk document, zouden die in principe kunnen aanvechten. Dat is niet alleen een juridisch probleem voor het parket, maar tast ook het vertrouwen in de lokale verkeershandhaving rechtstreeks aan.

Bovendien staat burgemeester Bart Somers, die als voorzitter van de politieraad eindverantwoordelijke is voor het korps, voor de taak om helderheid te scheppen. Of hij al op de hoogte was van deze praktijken en wanneer precies is voorlopig onduidelijk. Tegelijk zullen de buurgemeenten Willebroek, Bornem, Sint-Amands en Puurs, die allemaal deel uitmaken van de zone, met argusogen het verdere verloop van het onderzoek volgen.

Het COC heeft zijn onderzoek nog niet afgerond en concrete conclusies zijn er voorlopig nog niet. De komende weken zal moeten uitwijzen of het parket de zaak overneemt en of er strafrechtelijke vervolgingen worden ingesteld. Voor de inwoners van Mechelen en omgeving blijft de hoop dat volledige transparantie snel volgt, want een politiezone die haar geloofwaardigheid wil bewaren, heeft weinig baat bij halfslachtige antwoorden op zulke fundamentele vragen over rechtmatigheid en integriteit.